Over echt en onecht heerst in onze tijd een steeds grotere verwarring

Over echt en onecht heerst in onze tijd een steeds grotere verwarring. Er is een enorme behoefte aan echtheid. Vandaar de populariteit van de reality programma’s op televisie. Het paradoxale is dat hoe meer we via de media alleen maar de werkelijkheid te zien krijgen hoe meer die ons ontglipt.” Aan het woord is Conny Palmen in een VPRO marathoninterview met Wim Brands dat ik onderweg in de auto naar Zuid Frankrijk beluister via mijn IPod. Sinds haar intrigerende debuut in 1991 met “De Wetten” volg ik haar werk zo’n beetje. Niet in de laatste plaats vanwege dit doorlopende thema, dat zij ook in dit gesprek weer aanroert. Later in het interview wordt zij geconfronteerd met het veel gehoorde verwijt dat zij met haar laatste boek Lucifer een “grachtengordelroman” heeft geschreven ( dat vond ik toen ik het boek las eerlijk gezegd ook wel ) waarin zij speculatief en dus ongepast met de historische werkelijkheid is omgegaan. Palmen verweert zich met de stelling dat het boek niet geschreven is als een boek over de historische werkelijkheid. Over de vraag bijvoorbeeld of Marina Schapers van de rotsen was geduwd en zo ja door wie. Het boek gaat vooral over al de verschillende verhalen die over eenzelfde werkelijkheid mogelijk zijn. En wat dat alles voor het begrip waarheid of werkelijkheid betekent.
Dat neemt niet weg dat Palmen zich grondig verdiept had in de figuur van Peter Schat. Typerend vond zij zijn verlangen om “volledig doorzichtig te worden” oftewel “gekend te willen zijn”. Daarom was Schat volgens haar altijd zo met taal bezig. “Muziek alleen is daarvoor te ondubbelzinnig”.
Palmen zegt met hem de ambitie gemeen te hebben om naast kunst zelf, ook bezig te willen zijn met de vraag wat kunst in de samenleving bewerkstelligt. Maar anders dan Schat noemt zij zichzelf niet politiek geëngageerd. “Goede kunst” zo vindt zij, “brengt per definitie iets teweeg bij mensen en de samenleving”.
Deze laatste uitspraak voert mij weer even terug naar de “heidag”van het fonds in Scheveningen ( zie blog 2). Ook daar vroegen we ons af wat kunst tot goede kunst maakt. Kwaliteit is immers de belangrijkste rechtvaardiging voor de overheidsondersteuning van de kunst. Prima geregeld zou je zeggen maar dat is net iets te gemakkelijk. Zo toont een recent onderzoek van Netwerk CS uitgevoerd door Lagroupe aan dat de sterk veranderde demografie in vier grote steden intussen in alle uithoeken van ons publieke leven terug te vinden is ( onderwijs, politie gezondheidszorg etc.) behalve in onze publiek gefinancierde culturele instituten. De elite in de kunstinstituten voelt de urgentie en vindt ook dat er snel iets moet veranderen maar in de praktijk blijkt veel kunst en publiek uit cultureel diverse hoek toch nog ver buiten het gezichtsveld van de officiële kunstwereld te vallen. Behalve van een instelling zoals het Theater Zuidplein. Met de voeten stevig in de modder van het Rotterdamse “multiculturele drama” maakt dit instituut al jaren serieus werk maakt van culturele diversiteit en heeft daar uit handen van minister Plasterk onlangs zelfs een prestigieuze prijs voor gekregen. Dat heeft niet mogen verhinderen dat deze instelling recent nogal stevig door Minister van de Laan is gekapitteld vanwege het experiment om d.m.v. aparte stoelen voor vrouwen meer allochtone vrouwen in de zaal te krijgen. “Ontoelaatbaar” vond hij want in strijd met de wet gelijke behandeling. Het Rotterdams College heeft zich inmiddels wel achter het Theater Zuidplein geschaard. Het zou Integratieminister van der Laan gesierd hebben wanneer hij Theater Zuidplein dan tenminste zou hebben meegegeven hoe je dit “integratie” probleem dan wel oplost. Maar misschien komt dat nog wanneer het kabinet via Minister Plasterk met de lang verwachte brief over culturele diversiteit uitkomt.
Ik had nog beloofd iets te melden over de radiogesprekken van Martin Simek met Brigitte Kaandorp en Victor Low. Net als Palmen is Simek gefascineerd door echt en onecht. Maar dan op een wat persoonlijker niveau. Hij probeert in beide gesprekken tot de ware persoon achter de podiumpersonages door te dringen. Daarin slaagt hij niet echt. Dat kan ook niet, weet iedereen die vertrouwd is met de binnenwereld van het theater. Ook uit deze gesprekken siepelde de onontkoombare waarheid door dat podiumbeesten als Kaandorp en Low zich op het podium misschien wel meer zichzelf voelen dan in het werkelijke leven. Daar is het niet zelden een hoop getob.
Intussen is mijn korte vakantie al weer afgelopen en zit ik weer lekker mezelf te zijn op het fondskantoor. Ik zie in mijn mail dat Minister Plasterk net is bevallen van zijn diversiteitsbrief maar daarover een volgende keer.