Uitspraken Nomade en Mondriaan Kwartet

De Amsterdamse rechtbank deed vorige week uitspraak over een tweetal beroepen: Nomade en het Mondriaan Kwartet. Het is een mixed bag geworden: één uitspraak in het voordeel van het Fonds: die over het Mondriaan Kwartet en één in het nadeel: die van Nomade.

Bij het Mondriaan Kwartet ging het om de inhoudelijke motivering van het besluit. Eerder stelden we al vast dat de rechter daar aanzienlijk scherper naar lijkt te kijken dan in het verleden het geval was. Denkt u bijvoorbeeld aan de uitspraak over het Willem Breuker Kollektief. Onze motivering over het Mondriaan Kwartet blijkt nu die scherpere toets te kunnen doorstaan. Hoewel verwacht, zijn we er toch wel blij mee.

Nomade
De uitspraak inzake Nomade is daarentegen een verrassing: het fondsbesluit wordt vernietigd. Niet omdat de motivering niet deugt, maar vanwege de doorwerking van de uitspraak inzake Theatercompagnie: het advies kwam van dezelfde commissie.Omdat een van de commissieleden zelf een aanvraag had ingediend, was eerder vastgesteld dat hij een belang had bij de beoordeling van (concurrerende) aanvragen. Dit leverde volgens de rechter ook hier de schijn van belangenverstrengeling op. Geen nieuwe terechtwijzing dus, maar het onverwachte juridische gevolg van een eerdere onvolkomenheid. Wat oneerbiedig gezegd, gaat het om een dubbele bekeuring voor dezelfde overtreding. (Een overtreding waarvan we ons niet bewust waren dat we die hadden begaan). Dat is niet prettig, maar al met al toch een puur juridische kwestie.

Voor wie daarin geïnteresseerd is: De bezwaarschriftencommissie van het Fonds had op basis van de bestaande jurisprudentie vastgesteld dat Nomade zich achteraf niet op dit punt kon beroepen, omdat dit niet eerder aan de orde had gesteld. Dus we gingen er vanuit dat ook de rechter langs de lijnen van de bestaande jurisprudentie zou oordelen en zich zou concentreren op de verbeterde inhoudelijke motivering van ons besluit. Helaas dacht de rechter daar anders over en moeten we nu weer een nieuwe beslissing nemen over deze zaak. Voor juristen een belangwekkende uitspraak naar het schijnt. Maar wel jammer dat we nu geen inhoudelijke uitspraak hebben over al die forse noten die Nomade in de pers heeft gekraakt.

Perspectief
Eerder deelde ik al wat cijfers met u . Een totaal van 290 beslissingen leidde tot 45 behandelde bezwaren voor onze onafhankelijke bezwarencommissie die ons uiteindelijk noopten tot bijstelling van twee beslissingen. Vervolgens hebben 9 instellingen hun zaak aan de rechter voorgelegd waarvan een instelling (Handtheater) inmiddels doende is zijn bezwaren in te trekken. Al met al valt dat mee als je bedenkt dat dit keer het subsidie van maar liefst 59 instellingen werd beëindigd en er via de politiek dit keer echt niets meer te corrigeren viel. De beroepsfase voor de rechter leverde twee grote verassingen op. Ten eerste de bekende kwestie van de belangenverstrengeling die er toe leidde dat het Fonds de zaak rond De Theatercompagnie verloor. En als consequentie daarvan de vernietiging van onze hernieuwde beslissing inzake Nomade waarbij ter correctie van het laatste bericht in de NRC zij aangetekend dat de rechter Nomade op geen enkel moment gelijk heeft gegeven in de stelling dat ongezien oordelen niet mag. Dat kan wel degelijk vond de rechter als de rest van het advies goed genoeg is gemotiveerd.

Tegenover Breuker, Nomade en Theatercompagnie staat nu de uitspraak van het Mondriaan Kwartet en een eerdere voor het fonds gunstige uitspraak over de New Dutch Academy . Twee uitspraken waarin de rechter op onderdelen kritisch is over onze motivering, maar uiteindelijk concludeert dat het advies per saldo voldoende duidelijk is om onze afwijzende beslissing te kunnen dragen. De lopende externe toetsing is natuurlijk een belangrijke indicatie voor de vraag hoe we het hebben gedaan. Maar het is nog te vroeg om de balans op te maken. Zo wachten we in de zaak van de Stichting Kasteelconcerten die geruime tijd geleden is behandeld, nog op uitsluitsel. De beroepen van Proma en Dutch Jazz Orchestra moet nog voorkomen en ook is het nog eens zo dat een paar uitspraken die al achter de rug zijn nog een verder juridisch vervolg krijgen of zouden kunnen krijgen. We gaan er vanuit dat het hele juridische traject eind van dit jaar achter de rug is. En we hebben goede hoop dat we dan kunnen concluderen dat we qua bestuurlijke zorgvuldigheid weliswaar het nodige hebben geleerd , maar ook dat we het al met al, heel behoorlijk hebben gedaan.

Oerol
Over hoe het nu verder gaat met Nomade moeten we u het antwoord nog even schuldig blijven. We willen eerst de uitspraak goed bestuderen. Hoewel de rechter hier dezelfde vernietigingsgrond gebruikt als bij de Theatercompagnie is deze zaak toch op onderdelen weer heel anders waardoor er ook weer andere consequenties aan verbonden kunnen worden.
Overigens lijkt niet alleen het Fonds te maken te hebben met een mogelijke trendbreuk in de gerechtelijke toetsing. Zie bijvoorbeeld ook de verrassende uitspraak over Oerol waarin de rechter na hoogstpersoonlijke bestudering en interpretatie van het artistieke programma van Oerol de inhoudelijke beoordeling van Raad voor Cultuur en minister kordaat terzijde schoof.

NB
“George, kan de volgende blog nu eens ergens anders over gaan dan al die rechtszaken?”, vroeg onze afdeling communicatie. En inderdaad er gebeurt op het Fonds veel waarover ik u moet bijpraten. Zo hebben we onlangs in een aantal uitzonderlijk druk bezochte bijeenkomsten de nieuwe subsidieregelingen die we in de tweede helft van deze cultuurnota periode willen invoeren, voorgelegd aan de brancheverenigingen, onze adviseurs en aan het gehele podiumkunstenveld. Daarover meer in mijn volgende blog, waarbij ik alvast verklap dat we blij verrast waren hoe goed onze plannen ontvangen werden.